18 haftalık gebelik: bebeğiniz ne kadar büyük ve bu hafta neler oluyor?

18 haftalık gebelikte bebeğiniz yaklaşık 14 cm boyunda ve yaklaşık 190 gram ağırlığındadır — kabaca iri bir dolmalık biber kadar. Bu hafta sinirlerin çevresinde miyelin kılıfı oluşmaya başlar; bebeğiniz esner, hıçkırır ve amniyon sıvısını yutar. Tüm ölçüler yaklaşıktır; her bebek kendi hızında büyür.

18. hafta, ikinci üç aylık dönemin en keyifli sayılan haftalarından biridir: bulantı çoğu anne adayında geride kalmıştır, karın belirginleşmeye başlamıştır ve pek çok kişi bu haftalarda ilk kıpırtıları fark eder. Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; sizi ve gebeliğinizi tanıyan doktorunuz ya da ebeniz her zaman önceliklidir.

18 haftalık gebelikte bebek ne kadar büyük?

Bu hafta bebeğiniz yaklaşık 14 cm ve yaklaşık 190 gram. Mutfaktan tanıdık bir karşılaştırma isterseniz: iri bir dolmalık biber ya da orta boy bir patates kadar. Artık avuç içinize sığmayacak kadar büyümüş durumda.

• Boy: yaklaşık 13–15 cm
• Ağırlık: yaklaşık 160–220 gram
• Benzetme: iri bir dolmalık biber, orta boy bir patates ya da uzunca bir çarliston biber

Bu sayıların hepsi ortalamadır. Ultrasonda ölçülen değerler bu aralığın biraz altında ya da üstünde çıkabilir; önemli olan tek bir haftadaki rakam değil, bebeğinizin zaman içindeki büyüme eğrisidir. Bunu değerlendirecek kişi de doktorunuzdur.

Gebelik haftaları nasıl sayılır, 18. hafta kaçıncı aya denk gelir?

Gebelik haftası, döllenme gününden değil, son adet kanamanızın ilk gününden (SAT) itibaren sayılır. Yani "18 haftalık gebeyim" demek, döllenmenin üzerinden yaklaşık 16 hafta geçti demektir. Aradaki iki haftalık fark, gebelik takviminin nasıl kurulduğuyla ilgilidir; bir hata değildir.

Ay hesabına gelince: 18. hafta, bizde yaygın kullanılan hesapla gebeliğin 5. ayına denk gelir (4 ayı tamamlamış, 5. aya girmiş olursunuz) ve ikinci trimesterin ortasındasınız. Erken ultrason ölçümüne göre doktorunuz haftanızı birkaç gün ileri ya da geri alabilir; geçerli tarih onun verdiği tarihtir.

Bebeğiniz bu hafta neler yapıyor?

18. hafta, sinir sisteminin sessizce hızlandığı bir dönem. Sinir liflerinin çevresinde miyelin adı verilen koruyucu bir kılıf oluşmaya başlıyor; bu kılıf, sinir sinyallerinin daha hızlı ve düzenli iletilmesini sağlıyor ve doğumdan sonra da uzun süre gelişmeye devam ediyor.

• Esniyor ve hıçkırıyor. Hıçkırık, ilerleyen haftalarda karnınızda ritmik, düzenli bir tıkırtı gibi hissedilebilir — tekmeden farklı, saat gibi düzenli bir his.
• Amniyon sıvısını yutuyor. Bu, sindirim sistemi ve böbrekler için bir tür prova; yutma ve emme refleksleri böyle olgunlaşıyor.
• Parmak izleri oluşuyor. Parmak uçlarındaki o eşsiz çizgiler bu haftalarda belirginleşiyor.
• Üreme organları yerini alıyor. Kız bebeklerde rahim ve tüpler yerleşmiş durumda; erkek bebeklerde dış genital organlar ultrasonda görülebilir hale geliyor. Yine de bebeğin duruşuna göre cinsiyet o gün net görünmeyebilir.
• Kemikler sertleşiyor. Kol ve bacak kemikleri yavaş yavaş kalsiyum biriktiriyor, hareketler daha güçlü hale geliyor.

18. haftada neler hissedebilirsiniz?

Bu haftalarda pek çok anne adayı ilk hareketleri fark etmeye başlar. İlk gebeliğinizse bu his 20–22. haftayı bulabilir; ikinci ya da sonraki gebeliklerinizde daha erken gelebilir. Başlangıçta kelebek kanadı, gaz kabarcığı ya da hafif bir çırpıntı gibidir. Henüz hiçbir şey hissetmiyorsanız bu tek başına kötü bir işaret değildir — plasentanın konumu bile hissi geciktirebilir.

• Görünür bir karın. Çoğu kişide bu haftalarda gebelik dışarıdan belli olmaya başlar; kimi daha erken, kimi daha geç.
• Ayağa kalkarken baş dönmesi. Gebelik hormonları damarları gevşetir, tansiyon bir anlığına düşer. Yavaş kalkmak, uzun süre ayakta kalmamak ve su içmek çoğu zaman yardımcı olur.
• Bacak krampları. Özellikle geceleri baldırda gelen ani kasılmalar sık görülür.
• Ayak ve bileklerde hafif şişlik. Gün sonunda artabilir; ayakları yükseltmek rahatlatır.
• Göbekten aşağı inen koyu çizgi. Linea nigra denen bu çizgi hormonlara bağlıdır ve doğumdan sonra genellikle solar.
• Yan yatmanın daha rahat gelmesi. Bu haftalardan itibaren çoğu kişi sırtüstü yerine yan yatmayı daha konforlu bulur; bacak arasına yastık koymak işe yarar.

Hareketler konusunda net olalım: bu haftada tekme sayma yapmanız gerekmez, yapılması da önerilmez — düzenli hareket takibi gebeliğin çok daha ileri haftalarında başlar. Ancak hareketler sizin için oturmuş bir düzene girdikten sonra azaldığını ya da belirgin şekilde değiştiğini düşünüyorsanız, beklemeden doktorunuzu veya ebenizi arayın. Bu konuda "acaba boşuna mı rahatsız ediyorum" diye düşünmeyin; aramak her zaman doğrudur.

Bu hafta yapılacaklar: detaylı ultrason (ikinci düzey ultrasonografi)

Gebeliğin ortasında yapılan detaylı ultrason genellikle 18–22. haftalar arasında planlanır. Adı bazen "ikinci düzey ultrason" ya da "ayrıntılı USG" olarak geçer. Bu, cinsiyet öğrenme randevusu değildir; bebeğin organlarının tek tek incelendiği bir anatomi taramasıdır. Cinsiyeti görmek sadece yan üründür.

• Beyin yapıları, omurga ve yüz — dudak-damak dahil
• Kalp odacıkları ve büyük damarlar
• Mide, böbrekler, mesane ve karın duvarı
• Kollar, bacaklar, eller ve ayaklar
• Plasentanın yeri, amniyon sıvısı miktarı ve göbek kordonu damarları
• Baş çevresi, karın çevresi ve uyluk kemiği gibi büyüme ölçümleri

Bebek ters dönmüşse ya da görüntü net alınamıyorsa, sizi birkaç gün sonra tekrar çağırabilirler; bu son derece olağandır ve tek başına bir sorun anlamına gelmez. Bu taramanın her durumu yakalayamayacağını da bilmek iyidir — normal bir sonuç güven verir, ama hiçbir tarama %100 kesinlik sunmaz.

Kontrol ve tarama takvimleri ülkeden ülkeye, hatta hekimden hekime değişir. Türkiye'de aile hekiminizdeki gebe izlemleri ve kadın doğum uzmanınızın planı birlikte yürür. Bu sayfadaki haftaları bir kılavuz olarak kullanın; uyulacak takvim, doktorunuzun, ebenizin ve ülkenizdeki gebe izlem programının size verdiği takvimdir. Randevunuzun tarihinden emin değilseniz sormaktan çekinmeyin.

Diğer haftalarda neler olduğunu merak ediyorsanız hafta hafta gebelik rehberimize göz atabilirsiniz.

Hemen doktorunuzu ya da ebenizi aramanız gereken durumlar

Aşağıdakilerden biri varsa sabahı ya da randevu gününü beklemeyin; hemen arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun:

• Kanama — lekelenme dahil, her türlü kanama değerlendirilmelidir
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı, kramp benzeri düzenli kasılmalar
• Sıvı gelmesi — sızıntı şeklinde veya birden gelen ıslaklık
• Ateş, titreme ya da üşüme
• Şiddetli baş ağrısı; özellikle görmede bulanıklık, ışık çakmaları ya da el, yüz ve ayaklarda ani şişlikle birlikteyse
• İdrar yaparken yanma, ağrı ya da sık sık idrara çıkma
• Alışılmış hareket düzeninde belirgin azalma (hareketleri düzenli hissetmeye başladıysanız)
• Ani başlayan, şiddetli ya da sizi ciddi biçimde endişelendiren herhangi bir belirti

Bu belirtilerin çoğunun basit bir açıklaması olabilir; ama emin olmanın tek yolu bir sağlık profesyonelinin sizi değerlendirmesidir. İçinizden "arasam mı" geçtiği an, aramanın tam zamanıdır.

Son olarak: bu haftalarda heyecanla endişenin aynı anda gelmesi çok yaygındır. Daha önce kayıp yaşadıysanız, bu yolu tek başınıza yürüyorsanız ya da her kıpırtıyı sorgulayan bir zihniniz varsa, bunların hepsi anlaşılır. Kimse size kesin bir söz veremez, ama sorularınızı taşımak zorunda da değilsiniz — doktorunuz ve ebeniz tam da bunun için orada.