20 haftalık gebelik: bebeğiniz ne kadar büyük ve bu hafta neler oluyor?

20 haftalık gebelikte bebeğiniz baş–topuk yaklaşık 25–26 cm boyunda ve yaklaşık 300 gram ağırlığındadır — kabaca orta boy bir muz kadar. Bu hafta gebeliğin tam yarısındasınız ve bebeğinizin cildini verniks kazeoza denen mumsu, koruyucu bir tabaka kaplar. Duyması artık yüksek seslere tepki verecek kadar gelişmiştir. Tüm ölçüler yaklaşıktır; her bebek kendi hızında büyür.

20. hafta bir dönüm noktası: 40 haftalık yolun tam ortasındasınız. Çoğu anne adayı bu haftalarda hareketleri artık net biçimde hisseder ve gebeliğin ortasında yapılan detaylı ultrason çoğu zaman bu günlere denk gelir. Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; sizi ve gebeliğinizi tanıyan doktorunuz ya da ebeniz her zaman önceliklidir.

20 haftalık gebelikte bebek ne kadar büyük?

Bu hafta bebeğiniz baş–topuk yaklaşık 25–26 cm ve yaklaşık 300 gram. Mutfaktan tanıdık bir karşılaştırma isterseniz: orta boy bir muz kadar. Uzunluk olarak uzunca bir salatalık ya da küçük bir sakız kabağı da iyi bir fikir verir.

• Boy (baş–topuk): yaklaşık 24–27 cm
• Ağırlık: yaklaşık 260–350 gram
• Benzetme: orta boy bir muz, uzunca bir salatalık ya da küçük bir sakız kabağı

Bu sayıların hepsi ortalamadır. Ultrasonda ölçülen değerler aralığın biraz altında ya da üstünde çıkabilir; önemli olan tek bir haftadaki rakam değil, bebeğinizin zaman içindeki büyüme eğrisidir. Bunu değerlendirecek kişi de doktorunuzdur.

Gebelik haftaları nasıl sayılır, 20. hafta kaçıncı aya denk gelir?

Gebelik haftası döllenme gününden değil, son adet kanamanızın ilk gününden (SAT) itibaren sayılır. Yani "20 haftalık gebeyim" demek, döllenmenin üzerinden yaklaşık 18 hafta geçti demektir. Aradaki iki haftalık fark bir hata değil, gebelik takviminin kuruluş biçimidir.

Ay hesabına gelince: bizde yaygın kullanılan 4 haftalık ay hesabıyla 20. haftada 5. ayınızı tamamlar, 6. aya adım atarsınız. Aynı zamanda ikinci trimesterin tam ortasındasınız. İlk ultrason ölçümüne göre doktorunuz haftanızı birkaç gün ileri ya da geri alabilir; geçerli tarih onun verdiği tarihtir.

Bebeğiniz bu hafta neler yapıyor?

Yirminci hafta, gelişimin gözle görülür ayrıntılara döndüğü bir dönem. Organların temeli atıldı; şimdi sıra olgunlaşmada ve provalarda.

• Cildini koruyan tabaka oluşuyor. Verniks kazeoza denen mumsu, beyazımsı tabaka cildi amniyon sıvısına karşı korur ve doğuma kadar büyük ölçüde kalır.
• Yutma artıyor, mekonyum oluşuyor. Bebeğiniz daha çok amniyon sıvısı yutuyor; sindirim sistemi mekonyum adı verilen ilk koyu dışkıyı üretmeye başlıyor. Bu genellikle doğumdan sonra ilk bezde karşınıza çıkar.
• Tat tomurcukları gelişiyor. Dildeki tat alma yapıları bu haftalarda şekilleniyor.
• Sesleri duyuyor. Kulakları artık yüksek bir sese irkilmeyle tepki verebilecek kadar gelişmiş durumda. Konuşmanız, kalp atışınız ve bağırsak sesleriniz onun günlük fon müziği.
• Uyku ve uyanıklık döngüleri belirginleşiyor. Bu döngüler çoğu zaman sizinkiyle uyuşmaz; siz yatınca onun hareketlenmesi son derece olağandır.

Bu gelişimlerin hepsi bir aralıkta gerçekleşir. Bir bebek 20. haftada sese belirgin tepki verirken bir diğeri birkaç hafta sonra verebilir; ikisi de normaldir.

20. haftada neler hissedebilirsiniz?

Rahminiz bu hafta yaklaşık olarak göbek deliğiniz hizasına ulaşır; karnınız artık çoğu kişide dışarıdan belli olur. İlk gebeliğinde olanlar da dahil pek çok anne adayı hareketleri bu haftalarda net biçimde hissetmeye başlar. Plasentanız ön duvardaysa hisler daha yumuşak gelebilir; bu tek başına bir sorun işareti değildir.

• Mide yanması ve ekşime. Büyüyen rahim mideyi yukarı iter, hormonlar mide kapağını gevşetir. Küçük ve sık öğünler, geç saatte yemek yememek çoğu kişiye iyi gelir.
• Bel ve sırt ağrısı. Ağırlık merkeziniz değişiyor; destekli ayakkabı ve uzun süre aynı pozisyonda kalmamak yardımcı olur.
• Bacak krampları. Özellikle gece baldırda gelen ani kasılmalar sıktır.
• Ayak ve ayak bileklerinde şişlik. Gün sonuna doğru artabilir; ayakları yükseltmek rahatlatır. Ani ve belirgin şişlik ise farklıdır — aşağıdaki uyarı listesine bakın.
• Çatlaklar. Karın, kalça ve göğüslerde pembemsi çizgiler belirebilir. Ne kadar çatlak olacağı büyük ölçüde cilt yapınıza bağlıdır; hiçbir krem bunu garanti etmez.
• Nefes darlığı. Merdiven çıkarken daha çabuk nefes nefese kalmak olağandır.
• Artan vajinal akıntı. Berrak ya da süt beyazı, kokusuz akıntı bu dönemde normaldir. Renk, koku, kaşıntı ya da yanma varsa doktorunuza söyleyin.
• Açlık ve iştah artışı. Bulantı geride kaldıysa iştahın yerine gelmesi beklenen bir şeydir.

Hareketler konusunda net olalım: bu haftada tekme saymanız gerekmez; düzenli hareket takibi gebeliğin çok daha ileri haftalarında başlar. Ancak hareketler sizin için tanıdık bir düzene oturduktan sonra azaldığını ya da belirgin şekilde değiştiğini düşünüyorsanız, beklemeden doktorunuzu veya ebenizi arayın. "Boşuna mı rahatsız ediyorum" diye düşünmeyin; aramak her zaman doğrudur.

Bu hafta yapılacaklar: detaylı ultrason ve uyku pozisyonu

Gebeliğin ortasında yapılan detaylı ultrason — halk arasında ikinci düzey ultrasonografi ya da anomali taraması — çoğunlukla 18–22. haftalar arasında planlanır ve 20. hafta bu aralığın tam kalbidir. Bu bir cinsiyet öğrenme randevusu değildir; bebeğin yapılarının tek tek incelendiği bir anatomi taramasıdır. Cinsiyetin görülmesi yalnızca yan üründür.

• Beyin yapıları, omurga ve yüz — dudak-damak dahil
• Kalp odacıkları ve büyük damarlar
• Mide, böbrekler, mesane ve karın duvarı
• Kollar, bacaklar, eller ve ayaklar
• Plasentanın yerleşimi, amniyon sıvısı miktarı ve göbek kordonu damarları
• Baş çevresi, karın çevresi ve uyluk kemiği gibi büyüme ölçümleri

Bebek ters dönmüşse ya da görüntü net alınamıyorsa sizi birkaç gün sonra tekrar çağırabilirler; bu çok olağandır ve tek başına bir sorun anlamına gelmez. Normal bir sonuç rahatlatıcıdır, ama hiçbir tarama %100 kesinlik sunmaz.

Uyku pozisyonu: Bu haftalardan itibaren çoğu rehber yan yatmayı önerir; sağ ya da sol fark etmez, önemli olan sırtüstü uzun süre kalmamaktır. Dizlerin arasına ve karnın altına yastık koymak baskıyı azaltır. Gece uyanınca kendinizi sırtüstü bulursanız telaşlanmayın; yan dönüp uykuya devam etmeniz yeterlidir.

Kontrol ve tarama takvimleri ülkeden ülkeye, hatta hekimden hekime değişir. Türkiye'de aile hekiminizdeki gebe izlemleri ile kadın doğum uzmanınızın planı birlikte yürür. Bu sayfadaki haftaları kılavuz olarak kullanın; uyulacak takvim doktorunuzun, ebenizin ve ülkenizdeki gebe izlem programının size verdiği takvimdir. Diğer haftalarda neler olduğunu merak ediyorsanız hafta hafta gebelik rehberimize göz atabilirsiniz.

Hemen doktorunuzu ya da ebenizi aramanız gereken durumlar

Aşağıdakilerden biri varsa sabahı ya da randevu gününü beklemeyin; hemen arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun:

• Kanama — lekelenme dahil, her türlü kanama değerlendirilmelidir
• Şiddetli ya da geçmeyen karın ağrısı, düzenli kasılmalar
• Sıvı gelmesi — sızıntı şeklinde ya da birden gelen ıslaklık
• Ateş, titreme ya da üşüme
• Şiddetli baş ağrısı; özellikle görmede bulanıklık, ışık çakmaları ya da el, yüz ve ayaklarda ani şişlikle birlikteyse
• İdrar yaparken yanma ya da ağrı
• Alışılmış hareket düzeninde belirgin azalma (hareketleri düzenli hissetmeye başladıysanız)
• Ani başlayan, şiddetli ya da sizi ciddi biçimde endişelendiren herhangi bir belirti

Bu belirtilerin çoğunun basit bir açıklaması olabilir; ama emin olmanın tek yolu bir sağlık profesyonelinin sizi değerlendirmesidir. İçinizden "arasam mı" geçtiği an, aramanın tam zamanıdır.

Son olarak: yolun yarısında heyecanla endişenin aynı anda gelmesi çok yaygındır. Daha önce kayıp yaşadıysanız, bu yolu tek başınıza yürüyorsanız ya da her kıpırtıyı sorgulayan bir zihniniz varsa, bunların hepsi anlaşılır. Kimse size kesin bir söz veremez; ama sorularınızı tek başınıza taşımak zorunda da değilsiniz — doktorunuz ve ebeniz tam da bunun için orada.